Ukraińcy na Podkarpaciu

RUTHENICART » Książki regionalne

Cena:47.00PLN

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ukraińcy na Podkarpaciu, Magdalena Sabik i Orest Hamerskij, Krosno 2020, 155x225mm, 212 s. Nakład: 300 egz. Seria: "Zawoje"

Publikacja to jakby dwie niezależne części – pierwsza, autorstwa Oresta Hamerskiego, pt. „Strategie asymilacyjne wobec Ukraińców na Podkarpaciu” stanowi rozbudowane słowo wstępne, kreśli tło etnologiczn0-historyczne do analizy tematu stanowiącej zasadniczą część książki.

Na część drugą pt. „Społeczność ukraińska w województwie podkarpackim. Między historią a współczesnością”, której autorką jest Magdalena Sabik, składa się natomiast kilka rozdziałów – pierwszy ma charakter rekonstrukcji faktów historycznych od zakończenia II wojny światowej do 1989 r. „Nie jest to tylko sucha relacja. Wydarzenia historyczne opatrzone są komentarzem. Starałam się także odpowiednio je zinterpretować i znaleźć ich odbicie w przyszłości”.

Rozdział drugi poświęcony jest analizie kondycji ukraińskiej grupy mniejszościowej. Omówione zostały tu te aspekty funkcjonowania, które decydują o jej odmienności i odrębności na tle polskiego otoczenia. Kolejne podrozdziały tej części traktują o różnorodnych formach aktywności Ukraińców, budujących i podtrzymujących ukraińską tożsamość narodową. Etniczna mobilizacja realizuje się poprzez udział w cerkiewnym życiu religijnym, rozbudowie oświaty narodowej, dbałości o język ojczysty, tworzeniu organizacji mniejszości, uczestnictwie w narodowych świętach i pielęgnowaniu tradycyjnych zwyczajów. „W te niezwykle ważne dla wspólnoty ukraińskiej sprawy starałam się wniknąć możliwie głęboko, niemal spojrzeć na nie oczami Ukraińca”. W tej części pracy zawarte są także kwestie informacyjne dotyczące liczebności i rozmieszczenia mniejszości ukraińskiej na terenie dzisiejszego województwa podkarpackiego. Osobną refleksją objęte jest zagadnienie powrotów wysiedlonej w 1947 r. ludności ukraińskiej na te tereny.

Treścią rozdziału trzeciego jest analiza różnorodnych aspektów polsko-ukraińskiego sąsiedztwa na Podkarpaciu. W podrozdziale pierwszym omówiono kwestie związane z funkcjonowaniem stereotypów i ich rolą w kształtowaniu wzajemnych relacji. Następnie zajęto się konfliktami po roku 1989 z udziałem polskiej większości i ukraińskiej grupy mniejszościowej. Podrozdział trzeci ma poza opisowym i interpretacyjnym, także nieco prognostyczny charakter. Omówione zostały w tym miejscu inicjatywy mające służyć poprawie sytuacji mniejszości oraz warunków współżycia Polaków i Ukraińców na jednym terytorium. Zwrócono uwagę nie tylko na działania o charakterze lokalnym, ale także na współpracę międzynarodową, przygraniczną. „Zawarłam w tej części ponadto kilka przemyśleń i spostrzeżeń co do rozwoju powyższych kwestii w przyszłości. Zakończenie jest próbą podsumowania tematyki pracy – proponowane wnioski i prognozy są efektem wnikliwej analizy oraz głębokiej refleksji nad sprawami polsko-ukraińskimi”.

W ostatnich latach sytuacja społeczność ukraińskiej w Polsce diametralnie się zmienia, także na Podkarpaciu – migracja zarobkowa obywateli Ukrainy zmieniła zdecydowanie proporcje w stosunku do obywateli polskich narodowości ukraińskiej. Tym samym, także w instytucjach życia społeczno-kulturalnego, i w wiodącym Związku Ukraińców w Polsce, następują zmiany, chociażby dotyczące kierunku i strategi działania tej organizacji, która jakby zaczęła bardziej się skupiać na przyjezdnych Ukraińcach, sprawach związanych z ich losem w Polsce oraz współczesnej sytuacji w samej Ukrainie – na uboczu pozostawiając sprawy autochtonicznej ludności ukraińskiej, ich codzienne życie, a także najbardziej palącą kwestie, jaką jest postępująca asymilacji tej mniejszości narodowej w Polsce. Zapewne nastąpią wkrótce kolejne zmiany w powyższym zakresie, także w ZUwP, zaś zbliżający się w 2021 roku NSP zarysuje faktyczny stan ludności ukraińskiej w Polsce, a w tym żyjących na swoich ojczystych ziemiach Ukraińców na Podkarpaciu.